Wirtualna wycieczka
Zapraszamy do zwiedzania
Ogólnopolska konferencja naukowa “Choroba w muzeum. Sposoby na uzdrowienie” – relacja

O problemach, z jakimi zmagają się muzea na co dzień, możliwościach jakie daje współpraca placówek muzealnych z instytucjami naukowymi oraz organizacjami pozarządowymi, a także o szansach na tworzenie zróżnicowanej oferty i dostosowywanie treści do indywidualnych potrzeb zwiedzających – o tym i wielu innych sprawach rozmawiali uczestnicy Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Choroba w muzeum. Sposoby na uzdrowienie”. Konferencja odbyła się w Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu w dniach 17–18 października br.

Obrady rozpoczęto wystąpieniem prof. Jana Święcha z Uniwersytetu Jagiellońskiego, którym omówił rolę jaką w terapii osób z niepełnosprawnościami i chorych spełniać może udział w kulturze, szczególnie możliwość w odwiedzenia muzeów. Tym ważniejsza staje się konieczność podjęcia współpracy na tym polu między ośrodkami muzealnymi a placówkami terapeutycznymi. Prof. Anna Pawłowska z Pauliną Długosz, reprezentujące Uniwersytet Łódzki, opowiedziały o metodach pracy z osobami z różnymi rodzajami dysfunkcji i rozwiązaniach pozwalających im w sposób bezpośredni obcować z obiektami kultury – o tyflografii, audiodeskrypcji i specjalnych, dedykowanych warsztatach. Zajęcia takie w wielu przypadkach zachęcają do podjęcia własnej działalności artystycznej. Dzieła stanowiące jej owoc zaliczyć można do nurtu art brut, sztuki ludzi odrzuconych – chorych, osadzonych w zakładach karnych, samotnych – o którym opowiedziała Katarzyna Kościelny z Muzeum Śląskiego w Katowicach. Prelegenci starali się także postawić diagnozę schorzeń i przypadłości trapiących współczesne muzealnictwo. Magdalena Łuków vel Broniszewska z Muzeum Śląskiego w Katowicach poruszyła kwestię rosnącego braku empatii wśród młodych odbiorców kultury, a także konieczności wyposażanie ich w podstawową wiedzę na temat zwiedzanego miejsca oraz najważniejszych zasad w nim panujących. W swoim referacie posłużyła się przykładem sytuacji opisanej w opowiadaniu „Wycieczka do muzeum” Tadeusza Różewicza, poświęconego wizycie pisarza w byłym nazistowskim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau. Kontrast między ogromem cierpienia, którego świadkiem stało się to miejsce a brakiem szacunku i powagi turystów wzbudziły w twórcy ogromne oburzenie. Podkreśliła, że ranga tego problemu dziś stała się jeszcze większa. Patrycja Hajder z Muzeum Pałacu w Rogalinie wskazała na niewłaściwe zarządzanie zbiorami muzealnymi i archiwami jako na kolejną przypadłość utrudniającą właściwą organizację muzeów. Daniel Kunecki z Muzeum Warszawy zauważył z kolei, że jednym z podstawowych parametrów oceny danej placówki jest obecnie ilość osób ją odwiedzających. Prowadzi to do sztucznego zawyżania frekwencji. Katarzyna Zięba z Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego poruszyła zaś temat jednej z największych bolączek muzealnictwa – braku funduszy na prowadzenie działalności, szczególnie ośrodków będących muzeami oddziałowym. Jednym z podstawowych zadań placówek muzealnych jest ochrona i gromadzenie zabytków oraz wiedzy stanowiących część dziedzictwa materialnego oraz niematerialnego. Niestety upływ czasu niszczy nie tylko przedmioty, ale też pamięć. Na ten aspekt uwagę zwrócił Edwin Wilbik z Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu. Ogromna ilość umiejętności rzemieślniczych, rękodzielniczych i wytwórczych odchodzi wraz z twórcami. Muzeum w Ciechanowców podjęło więc działania, dzięki którym mogłyby one pozostać wciąż żywe. Jednym z nich jest projekt tłoki ciesielskiej służący zachowaniu tradycji związanych z obróbką drewna. Zdolności nabyte podczas tych warsztatów mogą okazać się szczególnie użyteczne w sytuacjach podobnych do tej opisanej przez Grzegorza Dębskiego z Muzeum w Łowiczu. 28 sierpnia 2019 silna nawałnica zniszczyła dużą część ekspozycji skansenu w Maurzycach. W swoim wystąpieniu zastanawiał się nad metodami rekonstrukcji obiektów zabytkowych i zasadnością zastosowania rozwiązań współczesnych dla zabezpieczenia ich przed gwałtownymi zjawiskami atmosferycznymi. W ostatnim bloku konferencji referenci poruszyli zagadnienia związane z tematyką farmacji i ziołolecznictwa w ekspozycjach muzealnych. Mikołaj Radomski z Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku opowiedział o badaniach terenowych prowadzonych na ogródkach działkowych a dotyczących zastosowania naturalnych metod i ziół w zabiegach leczniczych. Dr Wojciech Ślusarczyk z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Bydgoszczy przybliżył historię apteki „Pod Łabędziem”, jednego z najstarszych tego typu miejsc w Bydgoszczy, i działań służących utworzeniu w niej Muzeum Farmacji. Na koniec pierwszego dnia Danuta Krześniak reprezentująca Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu mówiła o historii zastosowania roślin leczniczych w tradycji ludowej i zajęciach poświęconych tej tematyce prowadzonych w skansenie w Sierpcu. Drugiego dnia uczestnicy konferencji wzięli udział w warsztatach ziołolecznictwa i wyrabiania świeczek z wosku.

Podczas konferencji poruszonych zostało wiele ważnych dla współczesnego muzealnictwa, nie tylko skansenowskiego, zagadnień i problemów. W swoich wystąpieniach prelegenci podkreślali, że stanowiły one jedynie zarys tematu i zaproszenie do dyskusji oraz ich głębszego opracowania w przyszłości. Zaproponowano też kilka rozwiązań, które pozwolą na bliższą współpracę placówek muzealnych i przygotowanie lepszych, bardziej angażujących ofert dla zwiedzających. Treść zaprezentowanych referatów opublikowana zostanie w kolejnym tomie „Rocznika Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu”. Już teraz serdecznie zachęcamy do lektury.