Galeria rzeźby w Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu

W latach 1956-1957 w powiecie sierpeckim trwały badania etnograficzne prowadzone przez Państwowy Instytut Sztuki. Zaowocowały one między innymi odkryciem rzeźbiarzy ludowych tworzących na tym terenie. Byli to: Mieczysław Ruszkowski z Sierpca, Wacław Skirzyński ze wsi Rumunki Chwały oraz dwaj rzeźbiarze z Zawidza Kościelnego: Wincenty Krajewski i Stanisław Dużyński. Ci czterej artyści kontynuowali tradycję wytwarzania świątków – spod ich dłut wychodziły postaci Jezusa, Maryi oraz świętych. Kilka lat później w Powiatowym Domu Kultury w Sierpcu otwarto wystawę rzeźby. Oprócz rzeźb czterech wymienionych artystów, na ekspozycji pojawiły się wytwory Czesława Kępczyńskiego z Józefowa koło Gójska, oraz Heleny Ptaszyńskiej – Szczypawkowej tworzącej w niedalekim Maluszynie. Nagły wzrost zainteresowania rzeźbą ludową spowodował duże zapotrzebowanie na ten rodzaj sztuki. Oprócz Cepelii i muzeów odbiorcami takiej sztuki byli także kolekcjonerzy. Rzeźbienie stało się w krótkim czasie modne, a oprócz tego zaczęło przynosić znaczące korzyści finansowe. Dlatego twórców przybywało. W 1964 roku w powiecie tworzyło już czternaście, a pod koniec lat sześćdziesiątych ponad dwadzieścia osób. Pojawili się nowi, ciekawi artyści tacy, jak Henryk Wierzchowski, Jan Krajewski – syn Wincentego, Władysław Wójcik, Edmund Nowakowski, czy Edward Szemborski.

W 1968 roku w kawiarni Powiatowego Domu Kultury została otwarta stała ekspozycja rzeźb lokalnych artystów. Zgromadzono na niej ponad 120 eksponatów. Inicjatorem utworzenia tej kawiarnianej galerii był Wincenty Krajewski. Poniekąd jemu można zawdzięczać powstanie sierpeckiego muzeum, bowiem te 120 rzeźb było pierwszymi eksponatami utworzonego w 1971 roku Muzeum Etnograficznego w Sierpcu. Do grona wymienionych wcześniej dołączyli inni – członkowie rodzin, znajomi, sąsiedzi. W latach siedemdziesiątych w Sierpcu i okolicy rzeźbiło kilkadziesiąt osób. Niektórzy swą przygodę ze sztuką zakończyli na kilku, czy kilkunastu pracach, ale część rzeźbiła do końca życia. Muzeum starało się pozyskiwać wytwory wszystkich rzeźbiarzy.  Obecnie w zbiorach muzealnych znajduje się prawie 17000 eksponatów z czego ponad 900 stanowią rzeźby. Prawie połowa jest na stałe eksponowana w muzealnej galerii. Przedstawienia można podzielić na trzy grupy – oprócz świątków są prace o tematyce wiejskiej oraz historycznej.

 Występujące niegdyś w kapliczkach rzeźby Chrystusa Frasobliwego były chętnie przedstawiane przez artystów ludowych i widoczne to jest na ekspozycji. Liczne są  postaci Madonny Skępskiej oraz Matki Boskiej Sierpeckiej, co wiąże się z istnieniem w pobliżu obu sanktuariów. Na wystawie można podziwiać mniejsze i większe krucyfiksy, a nawet szopki betlejemskie, czy ołtarzyki.

Historyczne postacie – wojowie, książęta, królowie, a nawet przedstawienia bitwy pod Grunwaldem –  to część ekspozycji przemawiająca chyba najmocniej do dziecięcej grupy zwiedzających.

Zwierzęta gospodarskie, sceny prac polowych, makiety podwórek, sylwetki kowala, siewcy, kobiety z chrustem, czy też gospodyni wyrabiającej masło –  to jeszcze do niedawna obrazki do zobaczenia na żywo. Dziś już tylko na fotografiach, obrazach i utrwalone przez rzeźbiarzy. To świat, który przeminął i nie wróci!

Jeśli chcą Państwo znaleźć się trochę bliżej tego świata, zapraszamy do naszego muzeum!

Spacer po zagrodach skansenowskich zakończyć można wizytą w przytulnym wnętrzu Galerii Rzeźby i obejrzeć prace, w które artyści włożyli wiele serca. Opiekun ekspozycji może wskazać rzeźbę wykonaną przez artystę niewidomego, czy też najstarszą pracę z kolekcji.

                                                                 Robert Rumiński